Potlaç nedir?

Posted on Temmuz 9 2010 by DeSibel

Son zamanlarda rastladığımız bu kelime bizlerin “piknik” kavramı ile benzeşse de bakın aslında ne imiş:

TDK Sözlüğü
Fransızca “potlatch” kaynak alınmış:
“Kızılderililerin birbirlerine armağanlar verdikleri dinî bayram.”
 
Vikipedi
“Potlaç”, bir tür Kızılderili’lerin değiş tokuş şeklinde gerçekleşen bayramlarına Şinok dilinde verilen isim.
Potlaç bölgenin ticaret ve ulaşımda kullanılan Şinok diliyle bütün batı kıyısına yayılmıştır, hem beslemek hem de tüketmek anlamındadır.
Beslemek anlamı verilenlerin çoğunlukla yiyecek maddeleri oluşundan, tüketmek anlamı da bu armağanların zenginliği yok edişinden kaynaklanmaktadır.
O zamanlar Kabilenin yıl boyunca çektiği sıkıntıların atlatıldığı, herkesin mutlu olduğu baharda yapılan ve bir ay süren potlaç, bol müzikli ve danslı geçerdi.
Herkesin elinde kalan giysi, yiyecek ve içecekler bir araya toplanır, kabile yaşlılarının denetiminde herkese eşit biçimde dağıtılırdı.
Yediklerini yer, yiyemediklerini yakarlar, postları da paylaşırlardı.
Burada amaç, farklılıkların sürekli olmamasını sağlamaktı.
Eşitsizliği önlemek için tekrar eşitlik noktasına dönmekti.
Bu armağan şenlikleri evlenme ve cenaze törenlerinde, yeni bir kutsal direğin dikilmesi veya olağanüstü zenginlikte bir balık avının gerçekleşmesinin de kutlanmasında yapılıyordu. Tlingit, Hayda, Çimşiyan, Kakiutl ve Bilhula oymakları araştırmacılara zengin malzeme sağlamışlardır.”
 
ekşi sözlük
# “eski Türklerde, artı ürün birikimini önlemek için, eldeki fazlalığı toplumla paylaşarak hem toplumun bütünlüğünün hem de göçebe yaşamın kolaylaşmasını sağlayan törenlere verilen isim. Potlaç töreninin göçebe toplumlarda artı ürünü engelleyen bir uygulayımdır.
 
# Statünün korunması, soyun itibarının korunması için verilen büyük bir ziyafettir, yenilemeyecek kadar çok yemek, içecek ve davetlilere sunulacak hediyeler vardır.
Eğer yemekler yenmez, hediyeler alınmazsa potlaç sahibi bunları ya parçalar ya da denize atar.
Potlaca katılanlar yine bir potlaçla buna cevap vermek zorundadır aksi halde toplumsal statüsü zedelenir ve cevap vermediği potlaç sahibinin egemenliğini kabul etmek zorunda kalır.

  • Share/Bookmark

Yorum yapın